Chuyển Đổi Số Trong Ngành Freight Forwarding Việt Nam

 

Ngành logistics Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để vươn mình trở thành trung tâm dịch vụ logistics hàng đầu Đông Nam Á, châu Á và thế giới – đúng như định hướng mà Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2025 (28–29/11/2025, Đà Nẵng). Với Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định 2229/QĐ-TTg), Chính phủ đặt mục tiêu rõ ràng: tốc độ tăng trưởng ngành 12–15%/năm giai đoạn 2025–2035, tỷ trọng đóng góp vào GDP đạt 5–7%, chi phí logistics giảm xuống 12–15% GDP, và 80% doanh nghiệp logistics phải áp dụng chuyển đổi số vào năm 2035.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp freight forwarder – đặc biệt phân khúc SME và mid-size – chính là “xương sống” của chuỗi cung ứng xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, nếu không chuyển đổi số kịp thời, các doanh nghiệp này sẽ bị bỏ lại phía sau, không chỉ mất thị phần mà còn không thể góp phần đạt được các KPI quốc gia. Bài viết này phân tích sâu 4 điểm nghẽn lớn nhất hiện nay, 3 xu hướng chuyển đổi số quan trọng nhất giai đoạn 2025–2030, và minh họa bằng case study thực tế thực tế của hệ thống ForwardX – giải pháp đã giúp nhiều forwarder Việt Nam tăng trưởng bền vững.

1. Tổng Quan Ngành Freight Forwarding Việt Nam Và Định Hướng Quốc Gia

 

Freight forwarder (doanh nghiệp giao nhận vận tải quốc tế) hiện chiếm khoảng 75% thị phần dịch vụ logistics xuất nhập khẩu tại Việt Nam. Theo Báo cáo Logistics Việt Nam 2024 (Bộ Công Thương), có hơn 4.500 doanh nghiệp forwarder đang hoạt động, trong đó 89% là SME và mid-size (doanh thu dưới 500 tỷ đồng/năm). Các doanh nghiệp này xử lý hơn 80% lượng container xuất nhập khẩu qua các cảng biển lớn như Cát Lái, Hải Phòng, Đà Nẵng.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhiều lần khẳng định: “Phải đưa Việt Nam trở thành trung tâm dịch vụ logistics hàng đầu Đông Nam Á, châu Á và thế giới” (Diễn đàn Logistics Việt Nam 2025). Để đạt mục tiêu này, Chính phủ yêu cầu:

• Tốc độ tăng trưởng logistics gấp 1,5 lần tăng trưởng GDP (tức ≈15–16%/năm).
• Chi phí logistics giảm xuống 11–12% GDP (hiện tại ≈16,5%).
• Xếp hạng LPI (Logistics Performance Index) vào top 40 thế giới năm 2035 (hiện tại xếp hạng 43 năm 2023).
• 80–100% doanh nghiệp logistics áp dụng chuyển đổi số vào năm 2035–2050.

Đây không còn là khẩu hiệu mà là KPI bắt buộc. Doanh nghiệp forwarder SME & mid-size nếu không chuyển đổi số sớm sẽ không thể đáp ứng yêu cầu của khách hàng quốc tế (đặc biệt khách Âu-Mỹ) về minh bạch, tốc độ và tính bền vững – đồng thời sẽ bị loại khỏi các chuỗi cung ứng toàn cầu.

2. Thách Thức Lớn Nhất Cản Trở Tăng Trưởng Của Doanh Nghiệp Forwarder Việt Nam Hiện Nay

 

Hầu hết forwarder Việt Nam vẫn đang vận hành theo cách truyền thống: email – Excel – điện thoại – giấy tờ thủ công. Cách làm này từng hiệu quả khi volume nhỏ, nhưng giờ đây đã trở thành “điểm nghẽn chết người”.

2.1 Quy trình vận hành rời rạc (manual paperwork, email, Excel)

• 68% forwarder Việt Nam vẫn dùng Excel để quản lý booking và quotation (khảo sát VLA 2024).
• Một bộ chứng từ xuất khẩu trung bình phải qua 8–12 bước thủ công, mất 3–7 ngày chỉ để hoàn thiện bill of lading, certificate of origin, packing list.
• Sai sót tỷ lệ 8–12% do nhập liệu tay → dẫn đến phạt lưu container, lưu kho, phạt chậm nộp thuế.

 

2.2 Chi phí vận hành tăng cao và thông tin thiếu minh bạch

Chi phí logistics hiện ≈16,8% GDP (2023), cao hơn mức trung bình thế giới (10–12%). Với forwarder SME, OPEX thường chiếm 45–55% doanh thu (ước tính thực tế từ các báo cáo tài chính doanh nghiệp niêm yết và khảo sát ngành). Tuy nhiên 72% forwarder chỉ cập nhật tracking qua email hoặc portal hãng tàu riêng lẻ (khảo sát nội bộ VLA 2024 – chưa công bố rộng rãi). Việc kiểm kê phát thải đầy đủ và minh bạch theo chuẩn quốc tế không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quyết định để duy trì hợp đồng xuất khẩu, giảm rủi ro bị loại khỏi chuỗi cung ứng và củng cố uy tín với các nhà mua hàng EU.

2.3 Khó mở rộng quy mô

Khi volume tăng gấp đôi, doanh nghiệp thường không thể tăng gấp đôi doanh thu vì:

• Không đủ nhân sự có kinh nghiệm.
• Hệ thống cũ không chịu nổi tải.
• Không thể mở thêm chi nhánh vì không kiểm soát được quy trình từ xa.

 

3. Xu Hướng Chuyển Đổi Số Quan Trọng Nhất Giai Đoạn 2025–2030 Tại Việt Nam

 

 

Theo Chiến lược phát triển dịch vụ logistics 2025–2035 và phát biểu của Thủ tướng tại VLF 2025, 3 xu hướng bắt buộc mà mọi forwarder phải theo là:

3.1. Nền tảng quản lý vận tải tích hợp (Integrated Freight Management Platform) + Automation

• 89% doanh nghiệp logistics Việt Nam cho rằng chuyển đổi số là tất yếu trong 5 năm tới (khảo sát Vietnam Report 2025).
• Các nền tảng sẽ tự động hóa quotation, booking, documentation, billing giúp doanh nghiệp giảm 70–90% thời gian xử lý thủ công.
• Dự kiến đến 2030, 80% forwarder sẽ đồng bộ, nâng cấp cơ sở hạ tầng để có thể đáp ứng yêu cầu hải quan số và C/O điện tử full online.

 

3.2. Visibility & Traceability thời gian thực với IoT + Blockchain

• Khách hàng EU sẽ yêu cầu carbon footprint tracking theo CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) kể từ năm 2026.
• Công nghệ Blockchain sẽ được nghiên cứu và áp dụng để xác thực chứng từ để giảm gian lận, tăng tốc xử lí giấy tờ và thông quan.
• IoT + GIS + API hãng tàu/hàng không sẽ trở thành tiêu chuẩn bắt buộc chung cho các doanh nghiệp logistic.

 

3.3. AI-driven Pricing & Route Optimization

• Úng dụng AI trong việc tự động quét dữ liệu 50–100 hãng tàu/hàng không mỗi ngày để có thể tính toán được giải pháp tối ưu trong 30 giây thay vì 1–2 giờ như hiện nay.
• Dự báo nhu cầu, tối ưu tuyến đường, dự đoán giao hàng chậm trễ giúp giảm chi phí vận chuyển 8–15%.
• Đây là thách thức cũng như chính là yếu tố giúp forwarder Việt nhỏ và vừa có thể cạnh tranh với các ông lớn như Flexport, Freightos, Twill…

 

4. Tại Sao Forwarder SME & Mid-Size Phải Chuyển Đổi Số Sớm Để Đáp Ứng Mục Tiêu Quốc Gia?

 

Nếu chờ đến 2028–2030 mới chuyển đổi, doanh nghiệp sẽ:

• Mất khách hàng lớn (đặc biệt khách FDI) vào tay digital forwarder hoặc forwarder nước ngoài.
• Không đáp ứng được yêu cầu hải quan số 100% từ 2027 (theo lộ trình Một cửa quốc gia).
• Không đạt tiêu chuẩn CBAM → hàng Việt Nam bị đánh thuế carbon → mất lợi thế cạnh tranh xuất khẩu.
• Không thể góp phần giảm chi phí logistics quốc gia xuống 12% GDP (vì chính doanh nghiệp là nguồn phát sinh chi phí lớn nhất).

Ngược lại, doanh nghiệp chuyển đổi số từ 2026–2027 sẽ:

• Tăng tốc độ xử lý đơn hàng gấp 5–10 lần.
• Giảm OPEX 35–50%.
• Tăng SLA lên 98–99%.
• Dễ dàng mở rộng quy mô lên 500–1.000 tỷ doanh thu mà không cần tăng tương ứng nhân sự.

Chuyển đổi số không còn là lựa chọn – mà là điều kiện sống còn để tồn tại và góp phần thực hiện tầm nhìn Thủ tướng tác động cụ thể vào 4 điểm nghẽn.

5. Kết Luận

Năm 2026–2030 sẽ là giai đoạn “sống còn” của các doanh nghiệp forwarder SME & mid-size Việt Nam. Chuyển đổi số không chỉ giúp doanh nghiệp sống sót mà còn giúp chính doanh nghiệp đó góp phần thực hiện tầm nhìn lớn lao của Thủ tướng: đưa Việt Nam thành trung tâm logistics khu vực.

Việc lựa chọn giải pháp chuyển đổi số phù hợp là chìa khóa nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu vận hành và tăng trưởng bền vững cho doanh nghiệp logistics. Tìm hiểu giải pháp tối ưu quy trình logistic với ForwardX. Đăng kí nhận demo miễn phí ngay hôm nay!

 

Tài Liệu Tham Khảo Chính

• Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Diễn đàn Logistics Việt Nam 2025
• Quyết định 2229/QĐ-TTg ngày 09/10/2025 phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam 2025–2035
• Báo cáo Logistics Việt Nam 2024